Piter Reitsma studeert dit jaar af aan de Nederlandse Filmacademie als fictie regisseur met een opmerkelijke film, die ook geprogrammeerd is op het Nederlands Film Festival: Achter De Wolken, een film over pedofiele gevoelens. Academiegenoot bij de scenario sectie Boris Carvalho kwam met het onderwerp bij Piter; “Ik zeg altijd dat ik ontzettend vereerd was om met Boris te mogen gaan werken, Boris zegt dat ik de enige was die dit aandurfde. Boris had dit idee. We hebben het heel goed samen uit kunnen werken. We hebben veel, véél onderzoek gedaan. Gelezen, veel gesprekken gevoerd met mensen met pedofiele gevoelens, dat heeft ons heel veel inzichten gegeven. Ik weet niet of ik kan zeggen dat het zin heeft om dit onderwerp breed uit te lichten, maar als je het over zingeving hebt, er waren twee gasten van ons bij de première die we spraken over hun pedofiele gevoelens in het voortraject; Die waren geroerd, ze vonden herkenning in de scenes van de film en ze vonden de film goed. Ik vind dat heel mooi. In de coaching rond deze afstudeerfilm hebben onze coaches ons meerdere malen gevraagd of we niet beter een ander onderwerp konden kiezen. Maar daar hingen we heel hard aan. Toen hebben Boris en ik wel heel hard gezegd: We doen dit, of we studeren niet af.”
Piter groeide op in een kleine gemeenschap in Friesland en ging naar de middelbare school in Leeuwarden. Hij was al een aantal jaar bezig met een studie Communicatie en Multimedia Design (CMD) aan NHL Stenden toen hij auditie deed voor de Filmacademie. Dat ging gepaard met een hoop gedoe: ‘ Ik had net een baan afgeslagen als junior producer bij een commercieel videobedrijf, mijn spaarrekening raakte leeg en mijn studie ging niet geweldig; maar ik wilde een aanmeldingsfilm maken voor de Fictie opleiding. Ik had eerder Documentaire geprobeerd, maar werd afgewezen. Dus we zijn naar Terschelling gegaan naar een huisje van familie, met twee bizar goede acteurs die we wonderwel vonden via filmoproepjes.nl. Het team wil ik noemen want ik ben ze super dankbaar: Dat waren Jelmer Bal, Stefan Noel en Jurriaan de Boer. De acteurs waren Marcel Romeijn en Juna Aranka, die hebben ons ook echt gered. Een idee had ik al langer, over de relatie tussen een vader en dochter als de moeder overleden is. De gesprekken schrijven vond ik heel moeilijk, maar ik kreeg goede kritische feedback van een vriendin die creative writing deed. Ook de acteurs dachten heel goed maar. Nou ja, twee dagen voor het draaien had ik een script klaar. Toen kwam er nog een Covid lockdown tussen en toen we eenmaal konden gaan besefte ik me kort voor vertrek dat ik een last minute toegevoegd teamlid, een meisje van een jaar of 18, op een kamer had ingedeeld met een mannelijke acteur van 50. Gelukkig was iedereen heel flexibel en paste iedereen zich aan. Maar goed, ik deed dus ook een stuk productie en dat was heel rommelig. Toen we er eenmaal waren – we zouden vrijdagavond, zaterdag en zondag filmen – werd er storm voorspeld op zondag, waardoor we allemaal eerder terug moesten, anders zou er geen boot meer varen. En iedereen moest maandag weer thuis op werk zijn. Dus ons ambitieuze plan werd nog ambitieuzer. Maar het lukte – en met deze film kwam ik de Academie binnen! Ik heb CMD dus nooit meer afgemaakt.”
De Filmacademie heeft Piter netjes in vier jaar gedaan. En regelmatig doet hij een 48Hour filmproject erbij. ”Dat deed ik al, voor de lol met een groep jongens van de middelbare school. We gaan de komende Noordelijke editie ook weer mee doen.” De academie heeft hem aardig wat meegegeven. “Samenwerken met lastige teamleden kan ik beter, ik begrijp meer waar iemand last van heeft; zeker nu een paar jaar verder zie ik dingen terug bij anderen waar ik zelf mee worstelde.” Over de grote les van de academie vertelt Piter: “Mijn tofste en hardste project was in het 3e jaar met een scenariste, waarvan ik de scènes niet begreep toen we aan het filmen waren. Ik kon daar toen niet over praten maar we hebben elkaar daar later wel over gesproken en ik denk dat ik heel onzeker was, zij ook denk ik, waardoor we allebei te snel toe gaven en onze visies aan het compromissen waren, waardoor we allebei de kern misten. In de animatie die ik in het 3e en 4e jaar deed met Cloudboy en Achter de wolken werkte ik met Boris samen en wist ik inmiddels, ga niet de set op als je niet begrijpt wat je gaat filmen. Er is geen uitkomst waarin je het conflict kunt mijden én de film kunt snappen. Als je elkaar zo vertrouwt, dat je kritisch kunt zijn, komt het wel goed.”
Op de vraag wat er typisch Noordelijk is aan zijn film of het maken ervan, vertelt Piter: Weet je, een kleine omgeving van een atletiek vereniging vond ik belangrijk, om daar het verhaal uit te laten spelen. Ik zat zelf bij een atletiekvereniging in een dorp, daar maakt het veel meer uit wat er gebeurt. Als ik spreek met mensen uit de Randstad over kleine gemeenschappen hebben zij een heel andere ideeën van een kleine gemeenschap. Juist die diversiteit moest ik bijvoorbeeld mijn kostuumontwerpster uitgebreid uitleggen. Zij kwam met heel andere voorstellen voor kleding dan ik gepast vond. Dan ik ervaren heb op die kleine vereniging. Zo’n verschil, en dat terwijl we twee uur van elkaar zijn opgegroeid.” Wat is dat verschil dan? “Ik vind het moeilijk te omschrijven. Het is niet achterhaald of allemaal hetzelfde in een kleine gemeenschap, er is juist veel méér diversiteit, en die wordt makkelijker omarmd. Misschien omdat je het met elkaar hebt te doen in een kleinere gemeenschap?”
Piter was het einde van deze zomer even terug in die gemeenschap in Friesland. Even wat anders doen, bij de bijbaan van zijn tienertijd bij een buitensport bedrijf: helpen bij de introweken. Survivallen, touw- en netklimmen. “Aan de ene kant wil ik door en dingen doen, aan de andere kant is het ook wel goed en even lekker om wat tijd voor bezinning te hebben na zeker de laatste twee jaar keihard geknald te hebben. Maar ik ben een Grason Perry boek aan het lezen en wil een film maken over mannelijkheid en gender. Als kort bij het Fries Film Fonds misschien.” Ook denkt Piter na over waar te wonen in de nabije toekomst. Hij woont naar zijn zin in Amsterdam, maar misschien toch weer naar het Noorden? “Ik wil het liefst een camperbusje, zodat ik op beide plekken kan zijn wanneer ik wil. Mijn vrienden en familie zitten verspreid over Friesland en Amsterdam!”
Eerst maar eens het Nederlands Film Festival: “De vertoning voor de Academie in Eye, de voorvertoning bij het testen van het geluid bij de film, dat was echt zo vet. De laatste weken waren sowieso echt zo ontzettend cool. En dat je film dan in zo’n zaal mag spelen en dat er zoveel mensen komen kijken!” “We willen nog wel iets doen met deze film qua zingeving. Misschien voor educatie, of voorlichting. We zijn in gesprek geweest met mogelijke partners maar dat ging toch even op een lager pitje met de filmproductie en vertoning. En nu we allemaal in andere fase zitten van beginnen met het ‘werkende leven’ is het even kijken wie wat kan doen. Weet je, als een film nog niet IS, is het lastig partners te krijgen. Overtuigen kan pas echt met de film zelf. Nu zijn we op een punt dat er wel enige interesse is om ‘m in te zetten voor educatieve doeleinden, maar t blijft lastig.”
Er zijn dit jaar elf afstudeerfilms gemaakt waarvan er zes op het Nederlands Film Festival worden getoond. Deze films, waaronder Achter De Wolken, zijn te zien op het NFF in de Studentencompetitie: Alleen samen.
! Achter de Wolken is daarbij een van de genomineerden in de studentencompetitie voor de KNF award! Deze wordt uitgereikt aan de regisseur van de beste eindexamenproductie door de Kring van Nederlandse Filmjournalisten.
Tijden:
Zaterdag 26 sept 11:15 – 13:07 uur, Kinepolis Jaarbeurs 9, met een Q&A achteraf [ticket nodig]
Zondag 27 tm woensdag 30 september NFF x Filmcontainer: Studentencompetitie 10:00 – 18:59, Stadsschouwburg Utrecht – Festivalhart Buiten [gratis]
